Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego

 


 

 

 

Zbiór druków do pobrania

 

Zbiór ogłoszeń i zarządzeń

 

Wykaz telefonów w Urzędzie Miejskim

 

Skrócony Poradnik Przedsiębiorcy

 

Janów Lubelski - Leśny Skarbiec

 

Instytucje w Unii Europejskiej

 

 

Dodano: 14 lutego 2007 r.

 

HISTORIA BUDYNKU WIĘZIENIA

„ ...Dążeniem każdego kulturalnego społeczeństwa jest poprawa złych jego jednostek. Do osiągnięcia tego celu prowadzi jeden zasadniczy środek, którym jest kara nakładana na łamiące je jednostki przez prawo, - kara, którą winni odbywają w więzieniach” *

 

Od prawie dwóch wieków w architekturę Janowa wpisany jest budynek, którego przeznaczenie określa zewnętrzna bryła budowli: okratowane okna, szarzyzna elewacji, ponury dziedziniec. Powstał w latach 1825 - 1827 w ramach realizacji planu "Nowego Miasta"**, według projektu budowniczego Wacława Ritschela . Po więzieniu w Łomży, janowskie więzienie było drugim w okresie istnienia Królestwa Polskiego najcięższym więzieniem przeznaczonym dla więźniów politycznych. Wzniesione zostało kosztem Ordynacji Zamojskiej, a następnie oddane w dzierżawę sądowi. Eksponowanie go w pierzejach Nowego Rynku było swoistą przestrogą, budzeniem strachu u potencjalnych przestępców (wg Instrukcji Więziennej z 1923 r.***).

Pierwotnie budynek posiadał dwie kondygnacje, co potwierdzają archiwalne plany. Brakuje jednak wzmianki, kiedy został nadbudowany do trzech kondygnacji. Usytuowany jest na planie podkowy, zwróconej swą osią symetrii w kierunku północ - południe. Oba końce zamknięte są wysokim murem połączonym bramą. po stronie zewnętrznej na każdej kondygnacji budynku biegnie trakt komunikacyjny, po stronie wewnętrznej cele z oknami na dziedziniec. Przeznaczony był dla 130 więźniów . W celach przebywało od 11 do 13 osób. Były również cele pojedyncze. W budynku znajdowała się izba dla dozorców, kaplica, skład rekwizytów, kordegarda, lazarety dla kobiet i mężczyzn, toalety. Więzienie połączone było murowanym ogrodzeniem z budynkiem Sądu Policji Poprawczej (frontowy budynek, w którym mieści się obecnie ośrodek zdrowia).

W czasie zaborów w więzieniu przebywali zarówno "przestępcy pospolici", a po rewolucji w 1905 r. obywatele, mieszczanie i włościanie, zdaniem ówczesnego rządu określani mianem "niebłagonadiożnych". Z tego więzienia odbywały się zsyłki na Syberię...

5 listopada 1918 r. więzienie od władz okupacyjnych przejęli Polacy. Naczelnikiem więzienia został Władysław Szyszkowski. W połowie listopada 1918 r. grupa więźniów zorganizowała ucieczkę, podczas której został zastrzelony W. Rydzewski, uczeń VI klasy Gimnazjum janowskiego, członek POW. Od 1919 r. funkcje Naczelnika Więzienia sprawował A.Kożuchowski, za czasów, którego znów wybuchł bunt więźniów, zakończony nieudaną ucieczką.

W okresie międzywojennym janowskie więzienie zaliczane było do II kategrii. Przebywali tu głównie skazani na karę pozbawienia wolności do lat trzech. Od 1931 r. wprowadzony został tzw. "Nowy regulamin więzienny". Likwidował on między innymi obowiązujące przepisy o odrębnym traktowaniu więźniów politycznych i zrównaniu ich w prawach z kryminalistami. Na przełomie 1933/34 przebywało tu 75 więźniów. Byli to wyłącznie komuniści. W czerwcu 1934r. doprowadzili oni do wybuchu buntu, stłumionego w pierwszych dniach lipca przez zamojskie władze więziennictwa.

Za zgodą władz penitencjarnych w janowskim więzieniu zaczęto realizować program resocjalizacji więźniów. Zorganizowano wówczas warsztat stolarski, słynący z misternie wykonywanych, inkrustowanych kaset i pudełek, warsztat kowalski, w którym wykonany został m.in. mechanizm zegara dla janowskiego kościoła, oraz warsztaty szewski i plecionkarski.

W ramach procesu resocjalizacji więźniów, wprowadzono również zajęcia szkolne, które w latach 1928 - 1930 prowadziła E. Stankiewiczówna.

W okresie II wojny światowej w janowskim wiezieniu hitlerowcy przetrzymywali okoliczną ludność, partyzantów. Stąd odbywały się wywózki do obozów koncentracyjnych, m.in. na Majdanek.

Po wyzwoleniu Janowa, od lipca 1944 janowskie wiezienie było pod opieką UB i NKWD. Przetrzymywano tu tym razem "wrogów ludu" - żołnierzy AK, NSZ, WiN, dziewczyny z Powstania Warszawskiego. Deportacji tych ostatnich do łagrów na Syberii, zapobiegła brawurowa akcja żołnierzy ROAK w kwietniu 1945 r.

Od lat 50-tych w budynku więzienia znajdowały się magazyny WZSR, GS, WPHW. W 1984r. kilka pomieszczeń zaadoptowanych zostało dla potrzeb janowskiego Muzeum, początkowo jako Oddziału Muzeum Okręgowego w Sandomierzu, a od 1992 r. samodzielnego Muzeum Regionalnego.

Każdy odwiedzający Muzeum rozpoczyna zwiedzanie od, w którym była kaplica więzienna. "...Poza fizycznym życiem niemniej ważne jest podtrzymanie i rozwój życia moralnego (psychicznego). Osiągnięcie tego celu zależnym jest w pierwszym rzędzie od odbywania częstych praktyk religijnych, ułatwionych tem, że kaplica więzienna jest ha miejscu"****. Kapelanem więziennym w okresie międzywojennym był ksiądz kanonik Michał Zawisza. Dzięki jego staraniom w 1927r. J.E. ksiądz Bp Jełowiecki zwiedził janowskie wiezienie, udzielając przy tej sposobności więźniom sakramentu Bierzmowania.

Pod koniec lat 40-tych XX wieku wyposażenie kaplicy - ołtarz i komoda na szaty liturgiczne zostały wywiezione do kościoła w Godziszowie . W godziszowskim kościele przez pięćdziesiąt lat ołtarz służył czasami do odprawiania mszy św. Na dziedzińcu kościoła, lub stał w bocznej kaplicy.

Po 50 latach ołtarz wraz z komodą wrócił na swoje miejsce. Pomysł odtworzenia kaplicy więziennej istniał przez cały okres funkcjonowania Muzeum. Teraz, gdy odnalazły się najistotniejsze elementy jej wyposażenia, dla tych, których na sercu leży' troska o zachowanie w pamięci dziejów Janowa, realizacja tego pomysłu stała się koniecznością. Wiezienie przecież to też spora część historii naszego miasta. Ponura, to prawda, ale historia to nie tylko czasy radosne związane z rozkwitem miasta, tworzeniem dobrobytu jego mieszkańców, to również czasy ponure, czasy związane z więzieniem. Bowiem historia, to rzetelny zapis wszystkiego, co dotyczy istnienia naszego miasta. Musimy o tym pamiętać, bo cóż warte jest społeczeństwo, którego historia poszła w zapomnienie.

Opracowała: Barbara Nazarewicz

 

Przypisy:

*) Fragment sprawozdania Naczelnika janowskiego więzienia Wacława Grzybowskiego z 1928 r., znajdującego się w archiwum janowskiego Muzeum.

**) Projekt rozbudowy miasta powstał w związku z przeniesieniem do Janowa Zarządu Ordynacji Zamojskiej. Wymagało to zabezpieczenia odpowiednich budynków administracyjnych i mieszkalnych.

***) Na podstawie materiałów z archiwum janowskiego Muzeum.

****) Z archiwum janowskiego Muzeum


Dodano: 14 lutego 2007 r.

 


Pogoda dla Janowa Lubelskiego na dzisiaj

Plan miasta w szczegółach

Zbiór wszelkich informacji turystycznych

Wykaz placówek zdrowia - przychodnie, apteki i inne..

Rozkład jazdy autobusów, busów - wykaz stacji paliw i usług

Opis ścieżek rowerowych w okolicy Janowa Lub.

Obejrzyj nasze fotoreportaże z różnych imprez

 

Wszystkie wydania GJ w wersji elektonicznej

 

Wszystko o gminnej lidze piłki halowej, tabele, wyniki itp.


Strona Ośrodka Sportu i Rekreacji "Zalew"

 

Strona Festiwalu Filmowego FART



Urząd Miejski, ul. Jana Zamoyskiego 59, 23-300 Janów Lubelski,  tel: +48 15 87-24-330, fax: +48 15 87-24-670. e-mail: janowlub_m@woi.lublin.pl

Strona została zoptymalizowana w przeglądarkach: Internet Explorer, Mozilla Firefox oraz Opera, wymagana rozdzielczość obrazu min. 1024 x 768

(c) COPYRIGHT 2006 URZĄD MIEJSKI JANÓW LUBELSKI