CO NOWEGO ? Z KART HISTORII PROGRAM KONKURSY WYSTAWY DNI JANOWA JANOWIACY GALERIE


  ORDYNACI ORDYNACJI ZAMOYSKIEJ

 

Jan Saryusz Zamoyski - I Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Jan Saryusz Zamoyski urodził się 19 marca 1542 roku w Skokówce - zmarł 3 czerwca 1605 w Zamościu. Jego rodzicami byli Stanisław Zamoyski, kasztelan chełmski i Anna Herburtówna z Miżyńca. W 1551 ojciec Zamoyskiego przyjął wyznanie kalwińskie. Pierwsze nauki Jan odebrał w Krasnymstawie, a następnie został wysłany na studia do Paryża, skąd po kilku latach przeniósł się do Strasburga, a następnie do Padwy, gdzie przeszedł na katolicyzm.

W 1563 został wybrany rektorem akademii padewskiej. Tam też napisał po łacinie swe dzieło De Senatu Romano Libri II ("O Senacie Rzymskim Księgi Dwie), broszurę o starożytnym Rzymie, w której doszukiwał się odniesień zasad konstytucyjnych republiki rzymskiej do Korony Królestwa Polskiego. Po powrocie do kraju uzyskał od króla Zygmunta Augusta godność sekretarza królewskiego, a następnie za porządkowanie Archiwum Skarbca Koronnego otrzymał (będące do tej pory w posiadaniu Stanisława Zamoyskiego) – starostwo zamechskie. W 1571 r. sekretarz ożenił się ze szlachcianką Anną Ossolińską, była ona córką macochy Jana z jej pierwszego małżeństwa z Janem Ossolińskim, chorążym lubelskim. Jednak Anna zmarła po roku małżeństwa, nie dając mężowi potomka. Po śmierci ojca w 1572 r. objął „drogą spadku” także starostwo bełskie. Oprócz tego był starostą: międzyrzeckim, krzeszowskim, knyszyńskim, tykocińskim i dorpackim. Był znanym polskim szlachcicem, doradcą królów Zygmunta II Augusta oraz Stefana Batorego, wielkim przeciwnikiem króla polskiego Zygmunta III Wazy, uchodzącym za jednego z największych dyplomatów w dziejach państwa polskiego, wielkim politykiem i równie cenionym mężem stanu.

Wkrótce 1577 roku w Warszawie Jan poślubił 17-letnią księżniczkę Krystynę z rodziny Radziwiłłów, małżeństwo to wiązało potężnego już podkanclerzego z rodem o pierwszorzędnym znaczeniu na skalę całego państwa, niestety po trzech latach małżeństwa, bo w 1580 r. Krystyna zmarła również bezpotomnie. Trzecią żoną ordynata została w 1583 roku młodziutka, bo 14-letnia bratanica króla Stefana Batorego - Gryzelda Batorówna. Nowa żona dała hetmanowi dwie córki - Annę i Zofię, ale sama przy porodzie zmarła, a wkrótce i obie ich córki. Jego czwartą i zarazem ostatnią żoną była Barbara Tarnowska, która przeżyła go o 5 lat dając mu syna - Tomasza (późniejszy wielki kanclerz koronny, II ordynat Ordynacji Zamojskiej).

W 1589 roku Jan Zamoyski utworzył z podstawowego trzonu swych dóbr Ordynację Zamojską, zostając zarazem pierwszym ordynatem. To właśnie on w 1595 roku zawarł z Trojanowskim, w imieniu Czarnkowskich, umowę w Augustowie, na mocy której za sumę 130 zł polskich wszedł w posiadanie dóbr gorajskich, a w jej ramach i wsi Biała i włączył je do Ordynacji. Na gruntach wsi Biała w 1640 roku Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska (żona Tomasza Zamoyskiego) założyła Janów.

W ostatnich latach panowania Jan uczestniczył w porządkowaniu archiwum koronnego na Wawelu. Niezaprzeczalne jest, iż Jan Zamoyski był wielkim człowiekiem. W czasie swojego życia zdobył wielki majątek. Miał w posiadaniu 24 miasta i ok. 816 wsi (ok. 6400 km²). Zbudował Zamość, założył Ordynację Zamoyską, ufundował Akademię Zamoyską. Posiadał własne wojsko i czerpał ze swoich dóbr ogromny zysk.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

1. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ”Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000.

2. Witusik Adam Andrzej, „O Zamoyskich, Zamościu i Akademii Zamojskiej”, Lublin 1978,


Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska - fundatorka miasta.

Katarzyna z Ostrogskich Zamoyska, urodziła się w 1602 roku zmarła jesienią 1642 roku. Córka Aleksandra Ostrogskiego, wojewody wołyńskiego oraz Anny Kostki. Pochodziła z rodu Ostrogskich zaliczającego się do najstarszych i najznaczniejszych rodów w Rzeczypospolitej. W 1603 roku umarł Aleksander, ojciec Katarzyny pozostawiając po sobie olbrzymia fortunę, którą miały odziedziczyć trzy jego córki (dwaj synowie zmarli wcześniej): Zofia, Katarzyna i Anna Alojza. Katarzyną zainteresował się syn Jana Zamoyskiego, Tomasz. 1 marca 1620 roku odbył się ich ślub w kościele jezuitów w Jarosławiu. Małżeństwo z Katarzyną trwało do 8 stycznia 1638 r., kiedy to w wieku 44 lat zmarł drugi ordynat, a jej mąż Tomasz Zamoyski (Katarzyna nie wyszła ponownie za mąż). Po jego śmierci przejęła ona zarząd nad dobrami Ordynacji Zamoyskiej.

W lipcu 1640 roku król Władysław IV „czyniąc zadość jej prośbie” wydał przywilej lokacyjny zezwalający na założenie miasta Biała. Zatem dopiero o Katarzynie Zamoyskiej, fundatorce miasta możemy mówić jako o pierwszej właścicielce Janowa.

Katarzyna Zamoyska była również autorką zbioru podstawowych praw dla miasta. Przywileje dla miasta Biała z 21 lipca 1640 r. nadane przez jego fundatorkę na mocy przywileju lokacyjnego regulowały m.in. organizację i tryb wyboru władz miejskich, czy organizacje targów i jarmarków, a wiec sprawy niezwykle ważne dla nowego miasta. Również później, po lokacji Katarzyna poświeciła swemu miastu wiele uwagi. Świadczą o tym choćby „Artykuły” opracowane 25 sierpnia 1642 r. przez komisarzy zesłanych do miasta przez jego właścicielkę w celu ustalenia „jak sobie mają postępować Rządcy Miasta w skromnieniu buntów y zabójstw między miastem Janowem a wsią Biała”. Wydanie tych „Artykułów” świadczy o trosce Katarzyny Zamoyskiej mającej na względzie bezpieczeństwo mieszczan i pokojowy rozwój miasta.

Katarzyna Zamoyska umarła jesienią 1642 roku. Pozostawiła po sobie troje potomstwa - dwie córki Gryzeldę Konstancję, Joannę Barbarę oraz syna Jana. To właśnie jej syn Jan zwany „Sobiepanem” Zamoyski, wojewoda Sandomierski objął Ordynację po jej śmierci.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

1. Hirsz Zbigniew Jerzy, „Położenie chłopów w kluczu janowskim w drugiej Polowie XVIII wieku”, Lublin 1962

2. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007

3. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ”Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000


Jan „Sobiepan” Zamoyski - III Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Jan Sobiepan Zamoyski herbu Jelita, urodzony 9 kwietnia 1627 w Zamościu - zmarł 7 kwietnia 1665 tamże, III Ordynat zamojski, wojewoda sandomierski od 1659, wojewoda kijowski od 1658, podczaszy wielki koronny od 1655, krajczy wielki koronny od 1653, generał ziem podolskich od 1637, starosta kałuski i rostocki. Rodzicami jego byli Tomasz Zamoyski oraz Katarzyna Ostrogska Zamoyska. Po śmierci Katarzyny Zamoyskiej, objął zarząd nad Ordynacją Zamoyską stając się zarazem III Ordynatem. W marcu 1658 r. ożenił się on z panną z fraucymeru królowej Ludwiki Marii, Francuzką Marią Kazimierą d’Arquien de la Grange, późniejszą królową Marysieńką Sobieską.

Jan Zamoyski podobnie jak jego matka Katarzyna, starał się być dobrym gospodarzem poświęcając wiele uwagi sprawom miasta, o czym świadczą wystawione przez niego ordynacje.

29 kwietnia 1652 roku w Zwierzyńcu wydana zostaje pierwsza ordynacja, w której to z powodu wyludnienia miasta wskutek wojen i zaraz Jan zezwala Żydom na osiedlenie się w Janowie i wykonywanie działalności rzemieślniczej zwalniając ich od płacenia podatków na 15 lat. Zakazuje im jednak budowy domów w obrębie rynku i w pobliżu kościoła katolickiego.

Kolejny przywilej z 29 maja 1654 roku wydany w Zamościu także dotyczy Żydów, a poprzez nich i całej społeczności. W przywileju tym Ordynat zezwala Żydom na osiedlenie się i nabywanie posesji w mieście oraz na wybudowanie w rynku 8 kramnic mających ułatwić im handel.

Sprawę społeczności żydowskiej poruszał także przywilej z 29 maja 1664 roku. Tym razem jednak ze względu na znaczny wzrost liczby Żydów w Janowie Jan „Sobiepan” zakazał im kupować czy nawet arendować od chrześcijan domy w rynku, nad czym czuwać miała wyznaczona przez ordynata komisja. Dokument z 1664 roku poruszył również inną, niezwykle ważną dla miasta sprawę, a mianowicie zawierał zapowiedź uporządkowania przestrzennego miasta Janowa. Jan „Sobiepan’ obiecał bowiem miastu wyznaczyć komisje w celu rozmierzenia, pól i łąk miejskich. Oprócz tego ordynat zgodził się również na wydłużenie janowianom ‘wolnizny” na 26 lat.

Jan „Sobiepan’ Zamoyski zmarł 7 kwietnia 1665 roku a jego bezpotomna śmierć zakończyła ród wielkiego hetmana i stała się powodem zatargów rodzinnych.

Ciekawostki:

Przydomek "Sobiepan" oznacza, iż Jan Zamoyski cenił sobie niezależność; nie znosił, gdy ktoś narzucał mu własną wolę czy zasady postępowania. Można powiedzieć, że był panem dla samego siebie. Przydomek ten rozpowszechnił Henryk Sienkiewicz w swoim Potopie, którego Zamoyski jest bohaterem. Prywatnie miał skłonności do nadużywania alkoholu i kobieciarstwa, uznawany był też za osobę bez poważniejszych ambicji politycznych, posiadał jednak ogromną fortunę oraz z powodzeniem dowodził na polu walki.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

1. Hirsz Zbigniew Jerzy, „Położenie chłopów w kluczu janowskim w drugiej Polowie XVIII wieku”, Lublin 1962

2. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007

3. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ”Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000


Marcin Zamoyski - IV Ordynat Ordynacji Zamoyskiej.

Z powodu bezpotomnej śmierci III Ordynata Jana „Sobiepana”, doszło do rodzinnych zatargów o objęcie Ordynacji. W 1668 roku Ordynację objęła siostra „Sobiepana” Gryzelda natomiast po jej śmierci Ordynację zagarnął Stanisław Koniecpolski. Po roku dobra wróciły w prawowite ręce - przejął je Marcin Zamoyski. Marcin Zamoyski herbu Jelita, urodził się ok. 1637 roku – zmarł zaś w 1689 roku – polski magnat, podskarbi wielki koronny od 1685. Syn Zdzisława Jana Zamoyskiego i Anny Zofii Lanckorońskiej. Był IV Ordynatem zamojskim, (od 1676), ale pierwszym Ordynatem z tzw. młodszej linii Zamoyskich. Był również podstolim lwowskim od 1677, wojewodą bracławskim od 1678, podolskim (1682), lubelskim od 1682. Był także starostą bełskim, płoskirowskim, bolimowskim i rostockim. Żoną Marcina była Anna Franciszka Gnińska, wojewodzianka chełmińska, z którą to miał 5 dzieci.

Marcin Zamoyski sprawnie administrował Ordynacją zaś mieszkańcom Janowa przyznał szereg nowych przywilejów.

8 czerwca 1680 roku komisja zesłana do Janowa przez tegoż Ordynata doprowadziła wreszcie do uporządkowania przestrzennego miasta. Oznaczone zostały granice miasta oraz ustalono wysokość podatku z pól, ogrodów, domów i od rzemieślników (przywilej ten dotyczył również Żydów). Mieszczanie natomiast zostali zwolnieni od pozostałych obciążeń dominialnych za wyjątkiem dziesięciny „zdawna należytey Kościołowi” i szarwarków na utrzymanie młyna i grobli. Dozwolono wreszcie miastu wolne propinowanie trunków: gorzałki i piwa, ustalając również od tego podatek.

W grudniu 1687 r. Marcin Zamoyski wydał dla Janowa nowy przywilej, będący w istocie potwierdzeniem wszystkich poprzednich przywilejów nadanych miastu od jego lokacji, choć rozbudowanym o pewne kwestie. Dokumentem tym uważanym za nową lokację zezwolono na mocy poprzednich praw i przywilejów rządzić się prawem magdeburskim. Uregulowane zostały zasady działania władz miejskich i ustalono zasady wyboru cechmistrzów dla powstających w mieście cechów. Propinacje gorzałki i piwa zaś rozszerzono o miód ustalając równocześnie stosowany podatek od jego produkcji. Oprócz tego ordynat dodał trzy kolejne jarmarki i zezwolił mieszkańcom pobierać targowe na rzecz miasta.

Ten słusznie nazywany drugim fundatorem Ordynacji, czwarty ordynat Marcin Zamoyski zmarł 17 czerwca 1689 roku, a zarząd Ordynacją przejęła po nim wdowa Anna.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

1. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007

2. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: „Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000

Dodano: 20 marca 2010 r.


Stanisław Kostka Zamoyski - XII Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Stanisław Kostka Zamoyski herbu Jelita urodził się 13 stycznia 1775 w Warszawie, zmarł 2 kwietnia 1856 w Wiedniu – prezes Rządu Centralnego Wojskowego Tymczasowego Obojga Galicji w 1809, senator-wojewoda Księstwa Warszawskiego (1810), Odznaczony został Orderem Orła Białego 16 czerwca 1812 r. W 1812 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława. Prezes Senatu Królestwa Polskiego od 29 stycznia 1822 do 20 lipca 1831. Był synem Andrzeja Hieronima Zamoyskiego (1716-1792) - kanclerza wielkiego koronnego i księżnej Konstancji Czartoryskiej - córki Stanisława Kostki Czartoryskiego - cześnika wielkiego litewskiego. Przeciwnik powstania listopadowego. Żonaty z księżniczką Zofią z Czartoryskich (1780-1837) - Damą Krzyża Gwiaździstego, córką generała Adama Kazimierza Czartoryskiego. Miał z nią 11 dzieci. Urząd Ordynata piastował w latach 1801-1831. To właśnie on w celu uzdrowienia tutejszego przemysłu sprowadził w latach 1805-1816 do Janowa kilkudziesięciu wykwalifikowanych sukienników niemieckich, zamieszkiwali oni Błonie-grunty ordynackie. Sprowadzeni sukiennicy otrzymali nowe domy na ogólna sumę 6900 złp, którą spłacali ratami. W kwietniu 1816 roku Stanisław Zamoyski polecił swej administracji, by utworzyła dwa cechy: wąskiego i szerokiego sukna. Oprócz tego wybudowanie folusza, sprowadzenie maszyn niezbędnych do gręplowania i przędzenia wełny. Ponadto nakazał administracji by ta sprowadziła z Bielska Białej wykwalifikowanego farbiarza, zawarła kontrakt na dostawę sukna janowskiego dla wojska, udzieliła pomocy w materiałach budowlanych oraz udzieliła pomocy tym sukiennikom, którzy jej naprawdę potrzebują.

Również na polecenie Ordynata administracja ordynacji opracowała regulamin dla tutejszych sukienników (oczywiście przy współpracy z nimi), oparty na regulaminie z 1743 roku pochodzącym z Józefowa nad Wisłą. Regulamin ten dotyczył majstrów szerokiego i wąskiego sukna, rozgraniczając jednak, te specjalności. Zabroniono rzemieślnikom specjalistom od sukien wąskich tkania szerokich i odwrotnie. Oprócz tego opracowany został regulamin dla czeladników.

Faworyzacja przez Ordynata sukienników Niemców, doprowadziła wkrótce do rozłamu w samym cechu. Miejscowi sukiennicy zarzucali cudzoziemcom, iż ci pragną założyć własny cech, oraz zamierzają rządzić sukiennikami janowskimi. Wkrótce jednak spory te ucichły i już od 1816 roku zarówno sukiennicy miejscowi jak i sukiennicy Niemcy wystąpili solidarnie wobec groźby przedsiębiorczych Żydów i ich kupców, którzy w tym roku zakładali konkurencyjne zakłady.

Ordynatowi udało się także uzyskać zezwolenie na eksportowanie sukna janowskiego do Rosji (eksportowane było od 1821 roku).

Za ordynacji Stanisława Zamoyskiego powstały plany rozbudowy Janowa w części znanej jako „Nowe Miasto” (zespół sądu i więzienia, domy komisarza obwodu, kancelarii i kasy). Dopełnieniem kompozycji „Nowego Miasta” były: „ogród spacerowy”, i pomnik wystawiony ku czci Tadeusza Kościuszki.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

1. Hirsz Zbigniew Jerzy, „Położenie chłopów w kluczu janowskim w drugiej Polowie XVIII wieku”, Lublin 1962 

2. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007

3. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ” Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000

Dodano: 26 marca 2010 r.


JAN TOMASZ ZAMOYSKI

Urodzony 12 czerwca 1912 r. w Klemensowie, polski szlachcic, XVI-ty, a zarazem ostatni ordynat Ordynacji Zamojskiej, senator II kadencji. Syn Maurycego Klemensa Zamoyskiego (1871–1939), polityka, XV-ego Ordynata i Marii Róży z Sapiehów. Mąż Róży z Żółtowskich, ojciec Marcina Zamoyskiego, Gabrieli Bogusławskiej, Elżbiety Daszewskiej, Marii Ponińskiej i Agnieszki Rożnowskiej.

Jan Tomasz Zamoyski z wykształcenia ekonomista, studiował w Instytucie Handlu i Ekonomii w Nancy oraz w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. W latach 1939–1944 był XVI ordynatem Ordynacji Zamoyskiej. W okresie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Podczas pacyfikacji Zamojszczyzny wraz z żoną Różą, córką Andrzeja i ks. Wandy Czetwertyńskiej, uratowali z hitlerowskiego obozu w Zwierzyńcu 460 zabranych matkom siedmio-ośmioletnich dzieci. Dla 1500 chorych dzieci utworzył 4 szpitale, w tej sprawie interweniował u dowódcy SS na dystrykt lubelski Odilo Globocnika. Po wkroczeniu Sowietów do Polski okrzyknięto ordynata wrogiem reformy rolnej, w wyniku której stracił majątek ordynacji i trafił do więzienia. W 1949 roku został skazany na 15 lat więzienia. Spędził tam aż 8 lat. Nie dał się złamać, mimo że stosowano wobec niego tortury. Pracował następnie około 20 lat dla szwajcarskich linii lotniczych Swissair.

XVI ordynat Jan Tomasz Zamoyski był człowiekiem, który za wszelka cenę bronił dziedzictwa narodowego, a przykładem jest niebezpieczna akcja, jaką przeprowadził podczas II wojny ratując zbiory ze skarbca zamojskiej kolegiaty. Ukrył je w Zwierzyńcu, by później mogły wrócić na swoje miejsce.

W 1990 r. Jan Tomasz Zamoyski uczestniczył w obchodach 350-lecia Miasta Janowa Lubelskiego. Obchody obejmowały otwarcie wystawy, którą to uroczyście otworzył ordynat. Otrzymał on wówczas tytuł Honorowego Obywatela Miasta Janowa Lubelskiego.

W tym samym roku ordynat stanął także na czele Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Rok później został senatorem II kadencji z województwa zamojskiego, na pierwszym posiedzeniu pełnił funkcję Marszałka Seniora. Zasiadał w klubie parlamentarnym Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. Bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z ramienia BBWR. W 1995 roku prezydent Lech Wałęsa uhonorował hrabiego najwyższym polskim odznaczeniem Orderem Orła Białego, a w 1996 roku Rada Miasta Zamościa nadała XVI ordynatowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta. Zmarł 29 czerwca 2002 roku.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.

 

Dodano: 6 października 2010 r.


HONOROWY OBYWATEL JANOWA LUBELSKIEGO

 

KS. DR PROF. HAB. MARIAN RUSECKI

Na wniosek Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim Rada Miejska w dniu 13 lipca 2010 r. na XLVII sesji Rady Miejskiej nadała tytuł Honorowego Obywatela Gminy Janów Lubelski ks. Profesorowi Marianowi Ruseckiemu.

Ksiądz Profesor Marian Rusecki urodził się 22 marca 1942 r. w Janowie Lubelskim, w rodzinie robotniczej. Ojciec, Jan, był murarzem; matka, zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci, których oprócz Mariana było jeszcze troje. W rodzinie przywiązywano dużą wagę do praktycznego wymiaru życia, co znajdowało wyraz przędę wszystkim w pracowitości. Żywe były też tradycje religijne i patriotyczne. Od drugiej klasy szkoły podstawowej Marian Rusecki był ministrantem. Już w trakcie nauki szkolnej, zwłaszcza w liceum zauważył, że nauka była zideologizowana i nie zawsze służyła obiektywnemu poznaniu rzeczywistości. Prawdę tę widział w nauce Kościoła, która jest niezmienna i niezależna od wiatrów historii.

Duży wpływ na kształtowanie się osobowości i poglądów ks. Ruseckiego miało środowisko, w którym przebywał, głównie rodziny wielu jego kolegów, dzięki którym poznawał historyczną prawdę o Polsce, np. o czasach Józefa Piłsudskiego. Za wzorce osobowościowe tego okresu uważał przede wszystkim nauczycieli. Czas szkoły średniej, oprócz dużego zainteresowania przedmiotami ścisłymi, wypełniały też zajęcia sportowe. Ks. Rusecki był niegdyś piłkarzem - w okresie licealnym występował w pierwszej drużynie Janowianki (potem jeszcze nawet w AZS KUL, już w czasie studiów doktoranckich, zdobywając wraz z tym zespołem pierwsze miejsce na uniwersjadzie lubelskiej w 1967 r.); grał zawsze w ataku lub jako lewoskrzydłowy pomocnik.

Po uzyskaniu świadectwa maturalnego Marian Rusecki wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie. Nie bez znaczenia dla powołania profesora były kontakty z ówczesnymi janowskimi duszpasterzami: proboszczem parafii św. Jana Chrzciciela ks. Franciszkiem Trochonowiczem oraz duszpasterzami szkolnymi: ks. Edwardem Pohoreckim, i ks. Józefem Bazylakiem, piętnującymi system komunistyczny. Święcenia kapłańskie przyjął w 1966 r. i skierowany został do pracy duszpasterskiej jako wikariusz w parafii Garbów. Oprócz pełnienia obowiązków kapłańskich, katechizował młodzież szkolną i pracującą, prowadząc dla niej katechezy i spotkania w godzinach wieczornych. W 1967 r. został skierowany na specjalistyczne, licencjacko-doktoranckie studia z zakresu teologii fundamentalnej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Po ich ukończeniu w 1970 r. pracował w parafii św. Pawła w Lublinie. Także tu dał się poznać jako dobry katecheta. W Technikum Przemysłu Spożywczego frekwencja na jego lekcjach sięgała 90%, co było wówczas czymś wyjątkowym.

W 1974 r., już jako wikariusz parafialny, ks. Rusecki uzyskał doktorat z teologii fundamentalnej. W tym samym roku został zaangażowany w KUL na stanowisku asystenta, następnie kolejno starszego asystenta i adiunkta. W 1984 r. uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego, a dwa lata później objął stanowisko docenta. W 1991 r. otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego i tytuł naukowy profesora, wreszcie w 1994 r.- stanowisko profesora zwyczajnego.

Po habilitacji w życiu ks. Ruseckiego rozpoczął się okres bardzo twórczy. Mógł rozwijać własne zainteresowania, proponować autorskie koncepcje naukowe, co zaowocowało wieloma nowatorskimi rozwiązaniami nie tylko w zakresie teologii fundamentalnej, ale także religiologii i znalazło wyraz w wielu publikacjach książkowych. Dobry kontakt ze studentami sprawiał, że poszerzało się grono jego seminarzystów, czego plonem jest dorobek dydaktyczny. Wykształcił i promował ponad 150 magistrów i 40 doktorów.

Trudno zliczyć wszystkie naukowe osiągnięcia ks. Ruseckiego - publikacje, prowadzone prace dyplomowe i naukowe, piastowane funkcje i zajmowane stanowiska, a także zdobyte nagrody i wyróżnienia: w roku 1976 był stypendystą Institut Catholiąue w Paryżu, a w 1983 i 1989 -Katolickiego Uniwersytetu w Louvain-la-Neuve. Był prodziekanem Wydziału Teologii KUL w latach 1986-89 i 1992-95 i jego zasługą jest przeprowadzona w latach 1995-96 gruntowna reforma studiów. Na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim pełnił i pełni nadal wiele ważnych funkcji, m.in. w latach 1990-96 był członkiem Redakcji Naczelnej Encyklopedii Katolickiej i kierownikiem działu „Teologia fundamentalna". Jest członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego KUL i przewodniczącym Wydziału Teologii tego Towarzystwa. Ponadto ks. Rusecki to wieloletni dyrektor Instytutu Teologii Fundamentalnej na Wydziale Teologii KUL, przewodniczący Kolegium Redakcyjnego „Roczników Teologiczno-Kanonicznych" a następnie „Roczników Teologicznych". Od 1989 r. przewodniczył Ogólnopolskiej Sekcji Teologii Fundamentalnej przy Komisji Episkopatu ds. Nauki Katolickiej. Sekcja została w 2005 r. przekształcona (z inicjatywy ks. Ruseckiego) w Stowarzyszenie Teologów Fundamentalnych w Polsce (liczące dziś ok. 90 członków), którego jest on przewodniczącym. Do jego osiągnięć należy też włączenie teologii do grona dyscyplin naukowych zrzeszonych w Polskiej Akademii Nauk, co znalazło swój finał w utworzeniu w 2003 r. Komitetu Nauk Teologicznych przy Polskiej Akademii Nauk. 

Wybitnym i zaszczytnym osiągnięciem jest też powołanie go przez papieża Jana Pawła II na członka korespondenta Papieskiej Akademii Teologicznej w Watykanie (zrzeszającej tylko 62 uczonych z całego świata). W 2007 r. ks. Rusecki został wybrany na członka Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych w Centralnej Komisji do Spraw Stopni Naukowych i Tytułu Naukowego.

Ks. Marian Rusecki prowadził też systematyczne wykłady z teologii fundamentalnej na Słowacji i Ukrainie. Naukowe dokonania ks. Ruseckiego zostały uhonorowane wieloma nagrodami. Najważniejsze z nich to: pięciokrotnie przyznawana nagroda Rektora KUL: za rozprawę habilitacyjną (1984), za zorganizowanie (wraz z zespołem współpracowników z Instytutu Teologii Fundamentalnej) II Międzynarodowego Kongresu Teologii Fundamentalnej na temat Chrześcijaństwo jutra (KUL, 18-21 IX 2001), za książkę Kościół w czasach Jana Pawła II (wraz z J. Mastejem i K. Kaucha) oraz za inne ważniejsze publikacje; nagroda Ministra Edukacji Narodowej za książkę Cud w myśli chrześcijańskiej (1995); nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (2000); przyznawana przez Lubelskie Towarzystwo Naukowe Lubelska Nagroda Naukowa (Premium Scientiarum Lublinense) za Leksykon Teologii Fundamentalnej (wraz z zespołem redakcyjnym, w 2002 r. Dwa lata później przez Prezydenta RP został uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski; w 2008 roku uzyskał II Nagrodę Ministra Edukacji Naukowej za książkę Traktat o cudzie.

Był uczestnikiem wielu krajowych i zagranicznych kongresów, sympozjów i zjazdów teologów, podczas których wygłosił dziesiątki referatów. Równie pokaźna zebrałaby się liczba wywiadów udzielonych dla prasy, radia i telewizji. Mimo zaangażowania w sprawy naukowe i organizacyjne, nie stroni też od duszpasterstwa. Z jego inicjatywy powstało Duszpasterstwo Pracowników Nauki Miasta Lublina, którego koordynatorem był w latach 1998-99. Nadal służy pomocą duszpasterzom i wiernym parafii bł. Piotra Jerzego Frassatiego w Lublinie.

Ksiądz Rusecki opublikował 15 książek autorskich, w tym wielce znaczące trzy traktaty: Traktat o cudzie, Traktat o religii i Traktat o Objawieniu. Pod jego redakcją powstało 18 książek zbiorowych. Opublikował ponad 260 artykułów naukowych, 160 artykułów popularnonaukowych i 155 haseł słownikowych i encyklopedycznych. Publikował także w językach obcych, m.in. niemieckim i włoskim. Bezsprzecznie należy do czołowych polskich teologów, znanym także w środowiskach zagranicznych: niemieckim, włoskim, francuskim i hiszpańskim. Jego myśl naukowa budzi zainteresowanie nie tylko w środowiskach polskich uczonych, ale i zagranicznych.

Ksiądz Profesor Marian Rusecki jest rodowitym Janowiakiem, jest jednym z nas. Dokonując tak licznych osiągnięć w dziedzinach naukowych przynosi chlubę swemu miastu i jego mieszkańcom, zaś jego postawa wielkiej religijności i patriotyzmu jest godna podziwu i naśladowania.

Dodano: 26 listopada 2010 r.

 

 

 

ZASŁUŻENI DLA JANOWA LUBELSKIEGO

WŁADYSŁAW BELINA-PRAŻMOWSKI

W historiografii polskiej określany mianem pierwszego ułana II Rzeczypospolitej, Władysław Belina-Prażmowski – pułkownik, legionista, twórca kawalerii, uczestnik walk o niepodległość Polski i wojny polsko-bolszewickiej, prezydent Krakowa i wojewoda lwowski - część swojego życia i swojej działalności związał również z Ziemią Janowską.

Urodził się 3 maja 1888 roku w Ruszkowcu pod Opatowem, w rodzinie ziemiańskiej. Od lat młodzieńczych Władysław Prażmowski wychowywany był w duchu walk o niepodległość przez matkę Bronisławę i ojca Hipolita – powstańca styczniowego.

Sam z ruchem niepodległościowym zetknął się już jako uczeń gimnazjum w Radomiu. Usunięty ze szkoły za udział w strajku w 1905 r. przeniósł się do polskiego gimnazjum w Warszawie. Po otrzymaniu, matury w 1908 r. wyjechał do Lwowa, gdzie studiował na wydziale górniczym tamtejszej Politechniki (1909-1913), a później w Akademii Górniczej Leoben w Austrii. W czasie studiów, jako jeden z pierwszych członków wstąpił do założonego przez Kazimierza Sosnkowskiego Związku Walki Czynnej, a następnie do Związku Strzeleckiego. Wtedy też ukończył prowadzone konspiracyjnie we Lwowie i w Krakowie kurs instruktorski i Wyższą Szkołę Oficerską Związku Strzeleckiego, otrzymując z rąk Komendanta J. Piłsudskiego oficerską odznakę "Parasol". Z polecenia władz Strzelca zakładał następnie oddziały tej organizacji w środowiskach polonijnych Francji, Belgii i Szwajcarii. W 1913 r. objął stanowisko zastępcy komendanta okręgowego krakowskiego Strzelca a latem 1914 r. dowództwo II szkolnej kompanii wakacyjnej tego stowarzyszenia prowadząc kurs instruktorski dla ochotników w krakowskich Oleandrach.

Z końcem lipca 1914 r. por. Władysław Belina-Prażmowski stawił się w Krakowie na ogłoszone przez Komendanta Piłsudskiego przygotowania do mobilizacji. Nocą 2 sierpnia, na czele siedmioosobowego patrolu przekroczył granicę austriacką z rozkazem przeprowadzenia rozpoznania terenu w kierunku Jędrzejowa oraz przeprowadzenia propagandowej akcji skierowanej przeciwko mobilizacji rezerwistów polskich z zaboru rosyjskiego. Rozsiewane przez patrol po drodze wieści o nadciągających licznych polskich oddziałach strzeleckich, zwielokrotnione przez powtarzających wiadomości bardzo szybko dotarły do Jędrzejowa powodując ewakuację carskich urzędników. Opuścili oni miasto jeszcze zanim dotarli tam Beliniacy. 3 sierpnia oddział Beliny-Prażmowskiego zmusił do ewakuacji szwadron pograniczników, stacjonujący we wsi Prętocin. W drodze powrotnej w Skrzeczowicach u p. Kleszczyńskiego patrol zarekwirował pięć koni, które były zarazem pierwszymi wierzchowcami przyszłego pułku ułanów. Mimo, że dowództwo przewidywało raczej nikłe szanse na powrót patrolu, 4 sierpnia stawił się on w całości w Oleandrach meldując wykonanie zadania. Słynna w latach późniejszych "siódemka" Beliny uznana została za zalążek odradzającej się jazdy polskiej.

Ponownie granicę Królestwa Kongresowego Władysław Belina-Prażmowski przekroczył 6 sierpnia 1914 r. Tym razem już jako dowódca zwiadu poprzedzającego maszerującą Pierwszą Kompanię Kadrową. Wyruszając z Krakowa do Kielc Belina-Prażmowski otrzymał zgodę Piłsudskiego na werbunek ułanów. Dziesięcioosobowa grupka, która przybyła do Kielc rozrosła się wkrótce do szwadronu kawalerii, liczącego 140 szabel. Jednym z jego ułanów był wówczas m.in. Bolesław Długoszowski ps. Wieniawa, lekarz, poeta, literat, w latach późniejszych dyplomata i adiutant Piłsudskiego. Szwadron Beliny toczył boje nad Nidą (pod Nowym Korczynem, Wiślicą, Szczytnikami i Czarnkową), pod Łowiczem, Modlinem, Ozorkowem, Aleksandrowem i Łodzią. Następnie wrócił przez Częstochowę, Miechów i Ulinę do Krakowa. 1 listopada został przekształcony w dywizjon, a w kilkanaście dni później skierowany w rejon Limanowej. Podczas walk pod Łowczówkiem Prażmowski został ranny (23.XII.1914), pozostał jednak ze swymi podkomendnymi na linii frontu.

Kunszt wojskowy Beliny-Prażmowskiego cenił wysoko J. Piłsudski, który pisał o nim później: „Belina dokonywał po prostu cudów”. Był on zresztą darzony wielką sympatią przez Piłsudskiego, do którego - jako jedyny poza szefem sztabu K. Sosnkowskim - zwracał się "Komendancie", nie dodając jak inni "obywatelu". Wiosną 1915 r. Prażmowski awansowany został na rotmistrza, natomiast jego dywizjon przekształcony już w pułk wziął udział 
w walkach nad Nidą, a następnie wraz z I Brygadą w bojach pod Staszowem, Konarami, Włostowem, Lisowem, Bidzinami, Ożarowem, Tarłowem, nad Wyżnianką i pod Urzędowem. 31 lipca 1915 r. jego kawaleria wkroczyła do Lublina na czele I Brygady Legionów.

Po zajęciu Lublina Beliniaków skierowano na Wołyń, gdzie stoczyli boje pod Maniewicami, Stochowem i Styrem. W grudniu 1915 r. Belina został dowódcą 1 pułku ułanów i z jednostką tą osłaniał odwrót 1 Brygady po bitwie pod Kostiuchnówką w lipcu 1916 r., następnie dowodził brygadą jazdy, utworzoną z 1 i 2 p. ułanów w walkach pod Legionowem. Na początku 1917 r. został awansowany do stopnia majora.

Latem 1917 r. za odmówienie złożenia przysięgi na wierność państwom centralnym Belina otrzymał dymisję z Legionów. Żegnając się ze swoim pułkiem w Ostrołęce wzywał do dalszej wierności Ojczyźnie i Brygadierowi Piłsudskiemu.

Po zdymisjonowaniu Belina-Prażmowski wrócił na Lubelszczyznę. Osiadł wraz z rodziną na wsi, gospodarując w dzierżawionym od Zamoyskich majątku ziemskim w Godziszowie. Stamtąd angażował się w działalność Polskiej Organizacji Wojskowej.

W październiku 1918 r. uczestniczył w rozbrajaniu jednostek armii austriackiej na Lubelszczyźnie, m.in. w Kraśniku, gdzie zajął też magazyny pułku ułanów austriackich, rekwirując z nich broń i ekwipunek. W drugiej połowie października oddał się do dyspozycji Rady Regencyjnej, nie otrzymał jednak żadnego zadania. Dopiero z końcem października na rozkaz E. Rydza-Śmigłego przystąpił do tworzenia brygady kawalerii, w jej skład weszły dwa pułki ułanów i jeden szwoleżerów. Na czele tej brygady już w randze pułkownika (od 1919 r.) walczył aż do końca wojny, zdobywając w kwietniu 1919 r. świetnym rajdem kawaleryjskim Wilno. Wagę tego wydarzenia podkreślił sam Naczelnik Państwa Józef Piłsudski w specjalnie wydanym rozkazie: "...Przede wszystkim muszę jednak podnieść działanie oddziału jazdy pod dowództwem płk. Beliny-Prażmowskiego. Świetnie prowadzona jazda wspaniałym marszem obeszła cały układ sił wroga, by z tyłu wpaść do głównego siedliska wszystkich władz bolszewickich. Śmiałym a nagłym napadem zajęła ona miasto, z ogromnymi zapasami materiału wojennego i utrzymała je pomimo ogromnej przewagi, aż do przyjścia piechoty. Jest to najpiękniejszy czyn wojenny, dokonany w tej wojnie, przez jazdę polską. Dziękujemy za to pułkownikowi Belinie-Prażmowskiemu i jego szefowi sztabu majorowi Piskorowi".

Beliniacy walczyli następnie na froncie litewski-białoruskim. Odzyskując utracone w wyniku rozbiorów tereny dotarli aż nad Dźwinę. W wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. płk Prażmowski stał początkowo na czele grupy kawalerii wchodzącej w skład rezerwowej armii gen. Kazimierza Sosnkowskiego. W sierpniu 1920 r. dowodził 4 dywizjonem działającym w ramach 6 brygady kawalerii.

Jesienią 1920 r., na własną prośbę i za zgodą Naczelnego Wodza, Władysław Belina-Prażmowski został przeniesiony do rezerwy. Swoją decyzję motywował stanem zdrowia oraz koniecznością uregulowania spraw rodzinnych i majątkowych. Wtedy też powrócił do Godziszowa. Oprócz gospodarowania majątkiem Prażmowski poświęcał się tam działalności społecznej – był prezesem janowskiego Oddziału Związku Strzeleckiego, prawdopodobnie też działał w Straży Pożarnej Gminy Kawęczyn. Latem 1923 r. w Godziszowie odbyły się chrzciny drugiego syna Beliny-Prażmowskiego – Janusza, oraz córki Aliny. Ojcem chrzestnym Janusza został J. Piłsudski, który na uroczystość przybył wraz z płk. Michałem Łubińskim, płk. Kazimierzem Samirowskim, gen. Kazimierzem Sosnkowskim i adiutantem Rudnickim. Przybycie Piłsudskiego do Godziszowa było wielkim wydarzeniem tak dla Prażmowskich, jak i całej okolicy. Mówi też wiele o bliskich więzach, jakie łączyły Prażmowskiego z Marszałkiem.

W Godziszowie rodzina Prażmowskich pozostawała do roku 1927, kiedy to przenieśli się do Janowa Lubelskiego. Zamieszkali w wynajętej kamienicy, znajdującej się przy ul. Zamojskiego. Mieszkając w Janowie Władysław Belina-Prażmowski nadal prowadził aktywną działalność społeczną, polityczną i gospodarczą na terenie całego powiatu, m.in. pełnił funkcję Prezesa Okręgowego Zarządu Kółek Rolniczych. Organizacja ta zajmowała się szerzeniem oświaty zawodowej wśród swoich członków, z inicjatywy kółek zakładano biblioteki i czytelnie, które propagowały pisma i książki o tematyce rolniczej i ogólnej.

W 1928 r. Prażmowski kandydował do Sejmu z listy BBWR. Dzięki jego agitacji partia ta cieszyła się dużym poparciem wśród tutejszej ludności. Wprawdzie nie przełożyło się to na dobry wynik w samych wyborach, ale już samo wysunięcie kandydatury Prażmowskiego na posła do Sejmu świadczy o dużym zaufaniu do niego mieszkańców powiatu.

Znana jest również działalność Władysława Beliny-Prażmowskiego w strukturach samorządu lokalnego. W Sejmiku Powiatowym pełnił od 1927 r. funkcję Prezesa Powiatowej Komisji Drogowej. W okresie jego przewodniczenia Komisji, w latach 1927-28, na terenie powiatu janowskiego wybudowano najwięcej dróg, m.in. 6 km drogi Annopol-Wymysłów, 4 km drogi Polichna-Szastarka, 2 km drogi Słupie-Dąbie, wiele dróg naprawiono i wyremontowano. Działając w Komisji Drogowej Prażmowski był równolegle Prezesem Komisji Rolnej. Działalność na rzecz społeczności lokalnej docenili mieszkańcy Janowa, nazywając imieniem Beliny-Prażmowskiego jedną z ulic w mieście.

W roku 1929 Władysław Belina-Prażmowski wyjechał do Krakowa. Tam był m.in. udziałowcem spółki „Tabor”, produkującej siodła i sprzęt dla wojska, działał też w Związku Legionistów Okręgu Krakowskiego. Na początku 1931 r. wszedł w skład Rady Przybocznej Prezydenta m. Krakowa a lipcu tego samego roku został wybrany Prezydentem miasta. Urząd prezydenta Krakowa piastował do lutego 1933 r., kiedy to decyzją Marszałka Piłsudskiego otrzymał nominację na wojewodę lwowskiego. Równocześnie pełnił Prażmowski funkcję honorowego prezesa 1 pułku ułanów. W czerwcu 1933 r. poprowadził swą ostatnią defiladę. Cztery lata później, ze względu na zły stan zdrowia, wycofał się z życia politycznego. Osiadł ponownie w Krakowie, gdzie jeszcze przez pewien czas pełnił sprawował funkcję dyrektora generalnego Jaworznickich Komunalnych Kopalni Węgla działając jednocześnie w Radzie Nadzorczej Sp. Akcyjnej Śląskich Zakładów Elektrycznych oraz w Towarzystwie Szkoły Ludowej.

Władysław Belina-Prażmowski zmarł 13 października 1938 r. na atak serca w Wenecji, gdzie odbywał kurację zdrowotną. Pochowany został w Krakowie na Cmentarzu Rakowieckim. Uroczystości pogrzebowe stały się wielką manifestacją patriotyczną porównywalną w swych rozmiarach do tych po śmierci Marszałka Piłsudskiego. Belina-Prażmowski odznaczony był „Parasolem” Związku Strzeleckiego, Krzyżem Virtuti Militari V kl., Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Komandorią Orderu Polonia Restituta, pięciokrotnie Krzyżem Walecznych oraz pośmiertnie Wielkim Krzyżem Orderu Polonia Restituta. Pozostała po nim pamięć o bohaterskich i pełnych ułańskich fantazji walkach o niepodległość w latach 1914-1920, sława twórcy odrodzonej kawalerii i urosła jeszcze za życia legenda.

Źródła:

1. Jednodniówka – Z okazji dziesięciolecia Janów Lubelski swą pracą czci Wielką Rocznicę Niepodległości Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej, 1928 r.

2. Przemysław Jerzy Witek: PIERWSZY UŁAN RZECZYPOSPOLITEJ „ZIONĄCY KONIEM I CZARKĄ WÓDKI WYPITĄ NA ŚNIADANIE...” Szkic o Belinie w 115 rocznicę urodzin i 65 rocznicę śmierci, w OLEANDRY, Biuletyn Związku Piłsudczyków Oddział Świętokrzyski, nr 9 z sierpnia 2003 r.

3. Janina Wiater: Działalność społeczno-gospodarcza Władysława Beliny-Prażmowskiego w latach 1917-1929 na terenie powiatu janowskiego, Kielce 1994.

Dodano: 26 maja 2010 r.


ROBERT EMILIAN BIJASIEWICZ 

[1901-1981], członek POW, oficer rez. WP, ppor., w konspiracji żołnierz SZP/ZWZ/AK/, porucznik czynny wojskowo, pseudonim: Biskup, Jadzia, Orlik. Więzień polityczny PRL. Komendant Obwodów ZWZ/AK Biała Podlaska i Lublin – Okręg Lublin ZWZ-AK.

Urodzony 23 maja 1901 roku we wsi Grabówka, pow. Janów Lubelski. Syn Ignacego i Walerii (z domu Grabowska). W 1915 roku ukończył szkolę „Jagiellońską” w Urzędowie (7 klas szkoły powszechnej oraz 2-letnie progimnazjum). W 1916 roku wstąpił do POW (Polskiej Organizacji Wojskowej) pod pseudonimem Orlik, w której bez przerwy pracował do 1 listopada 1918 roku. Pełnił w niej kolejne funkcje; kuriera-kolportera, sekcyjnego, komendanta plutonu i wreszcie Komendanta Podobwodu „A” Okręgu VIII, Obwód III. W tym okresie brał czynny udział w bojówce Peowieckiej, za co ścigany był przez okupacyjne władze austriackie. Wkrótce został wcielony do WP (Wojsko Polskie) i w latach 1919-1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie powrócił do Urzędowa gdzie zamieszkał i podjął działalność społeczno-polityczną. Pełnił funkcje komendanta Ochotniczej Straży Pożarnej w Urzędowie, a także funkcje komendanta powiatowego „Strzelca”.

3 lutego 1923 roku zawarł związek małżeński z panną Janina Wójcik, z którego to związku w dniu 20 kwietnia 1925 roku w Urzędowie urodziła mu się córka Waleria-Eleonora Bijasiewicz.

W latach 1926-1939 był organizatorem i prezesem Związku Legionistów i Peowiaków w Urzędowie, Kraśniku i Janowie. W 1928 roku przystąpił do organizowania w powiecie janowskim BBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem).

Od 1 maja 1934 do 30 kwietnia 1938 obejmował posadę o charakterze zastępcy sekretarza Zarządu Miejskiego w Kraśniku, a od 1 maja 1938 roku został mianowany Burmistrzem Zarządu Miejskiego w Janowie Lubelskim.
W latach 1933 i 1934 przeprowadza szeroka akcję propagandową na rzecz Pożyczki Narodowej, która dzięki jego wysiłkowi pracy przyniosła znakomite rezultaty, za co otrzymał z rąk Komisarza Generalnego za pośrednictwem Izby Skarbowej w Lublinie odznakę i dyplom.

W 1938 roku został wybrany na posła do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. W okresie okupacji niemieckiej należał do czołowych organizatorów konspiracji niepodległościowej SZP (Służba Zwycięstwu Polski) na terenie Lubelszczyzny (miedzy innymi w Janowie). Związany był z grupą sędziego Stefana Lelka. Był członkiem pierwszego dowództwa powiatowego SZP w Janowie Podlaskim, pełnił funkcję zastępcy doradcy do spraw organizacyjnych. Jako osoba powszechnie znana na tym terenie, dość szybko został zdekonspirowany. Poszukiwany przez Gestapo został przeniesiony do Obwodu ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) Biała Podlaska, gdzie po A. Baju od II 1940 r. pełnił funkcję komendanta Obwodu ZWZ. W VII 1940 r. przeniesiony został do Lublina. Od II 1941– IV 1942 pełnił funkcje zastępcy komendanta Obwodu ZWZ Lublin. Następnie od IV – VII 1942 komendant Obwodu AK Lublin. Jesienią 1942 r. przeniesiony do Oddziału I sztabu K.O. AK Lublin na stanowisko zastępcy szefa oddziału. Należał do najbliższych współpracowników komendanta okręgu płk K. Tumidajskiego ps. Marcin i szefa sztabu podpułkownika F. Żaka ps. Wir.

Po wejściu wojsk sowieckich na teren Lublina (lipiec 1944 r.), pozostał w konspiracji przyjmując pseudonim Jadzia i zamieszkał w Lublinie. Aresztowany 3 XI 1944 r. przez NKWD w Lublinie. Więziony na Zamku Lubelskim. Wiosną 1945 r. w wyniku amnestii ogłoszonej przez PKWN (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego) został zwolniony z więzienia. Po wyjściu z wiezienia kontynuował działalność niepodległościową. Następnie na polecenie MBP (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego) w Warszawie został aresztowany 1 listopada 1952 r. pod zarzutem dalszej działalności politycznej. Władze Bezpieczeństwa Publicznego PRL osadziły Roberta Bijasiewicza w wiezieniu w Warszawie, z którego został zwolniony i zrehabilitowany w 1957 r. Zamieszkał wówczas w Lublinie, pracując przez dwa lata w spółdzielni „Transped”, a następnie (od 1968 r.) jako kierownik Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego Pracowników Państwowych.

Zmarł dnia 2 listopada 1981 r. w Lublinie i tu pochowany 5 XI 1981 r. na cmentarzu przy ul. Lipowej. Był odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari nr 13837, pięciokrotnie Krzyżem Walecznym, Medalem Niepodległościowym, Krzyżem POW, Krzyżem AK, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Źródła:

Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.

Józef Łukasiewicz, Kawalerowie Virtuti Militari związani z Ziemią Janowską, w: „Janowskie Korzenie”, 2006 r., nr 7, str. 2-3.

Dodano: 26 maja 2010 r.


WINCENTY SOWA - „VIS”

Wincenty Sowa pseudonim „Vis”- urodził się 5.04.1914 r. w Janowie Lubelskim. Mieszkaniec wsi Ruda (Janów Lubelski). Był najstarszy z trojga rodzeństwa. Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum (mała matura) w Janowie Lubelskim, następnie w 1934 r. Liceum Handlowe w Przemyślu. W 1936 r. służył w wojskowej Szkole Podchorążych w Tomaszowie Lubelskim (uzyskał tam stopień podporucznika), skąd po wybuchu wojny został skierowany do 8 Pułku Piechoty w Lublinie. Po przegranej kampanii wrześniowej wrócił do Janowa i ożenił się z Janiną Jeżynkówną (żyje do dziś), z którą miał córkę Marylę (nie żyje).

W działalności konspiracyjnej Wincenty posługiwał się pseudonimem „Orzechowski”. Od początku 1943 r. tworzył oddział partyzancki Narodowych Sił Zbrojnych. Oddział składał się z uczniów janowskiego gimnazjum oraz mieszkańców okolicznych wiosek (m.in. „Motyl”, „Sosna”, Białek, Paweł Olech i Andrzej Pikula). Dołączyli do nich później żołnierze z placówki w Białej z dowódcą Adamem Jaroszem. Początkowo oddział liczył ok. 35 żołnierzy, później powiększył swój stan osobowy. W tym czasie W. Sowa zmienił swój pseudonim „Orzechowski” na „Vis”, wyrażał on z jednej strony szacunek dla broni, którą zawsze miał przy sobie, z drugiej zaś strony zawierał jego inicjały :WI- ncenty S-owa.

Od lipca 1943 r. oddział „Visa” wszedł w skład zgrupowania NSZ dowodzonego przez kpt. Leonarda Zub-Zdanowicza ps. „Zęba”. W składzie zgrupowania były oddziały „Stepa”, „Cichego”, „Znicza”, „Jacka” i „Dymszy”, operujące samodzielnie i koncentrowane na czas większych operacji. Jesienią 1943 r. oddział „Visa” stacjonował w obozie „Zęba” nad rzeką Sanną. Oddział brał również udział w akcjach wraz z oddziałami AK – kpt. Tadeusza Sztumberg-Rychtera „Żegoty”, por. Tadeusza Kuncewicza „Podkowy”, por. Jana Turowskiego „Norberta”, por. Adama Piotrowskiego „Doliny” oraz placówki AK Zaklików - w nocy z 7 na 8 września 1943 r. opanowano Janów Lubelski i magazyny. Odział Wincentego Sowy brał też udział w zwycięskiej walce zgrupowania NSZ z niemiecką ekspedycją pacyfikacyjną na trasie Borów - Gościeradów w „Szczeckich Dołach” w listopadzie 1943 r.

Oddział „Visa” operował w rejonie Janowa Lubelskiego, zajmował się likwidowaniem skazanych wyrokiem Wojskowych Sądów Specjalnych, konfidentów oraz straży leśnej, nadzorującej barbarzyńskie wycinanie lasów. Ochraniał stacjonującą w Lasach Janowskich szkołę podoficerską przy oddziale AK por. Bolesława Ostrowskiego ps. „Lanca”.

Po wejściu sowietów w lipcu 1944 r. „Vis” rozwiązał oddział, przeniósł się do Lublina i zamieszkał na ul. Lubartowskiej 31.

Jesienią 1944 r. NKWD rozpoczęło aresztowania. Po denuncjacji przez konfidentów lubelskie UB aresztowało W. Sowę.

Kapitan „Vis” przeszedł na Zamku w Lublinie okrutne śledztwo, był straszliwie torturowany mimo tego milczał, nie wydał nikogo.

Po śledztwie 9.11.1944 r. Sąd Wojskowy Garnizonu Lubelskiego na niejawnej rozprawie wydał na niego wyrok.

20 listopada 1944 r. o godz. 16:10 został rozstrzelany przez oprawców z UB. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.

Józef Łukasiewicz, Kawalerowie Virtuti Militari związani z Ziemią Janowską, w: „Janowskie Korzenie”, 2006 r., nr 12.

Dodano: 14 października 2010 r.


 

DOKTOR JEREMIASZ SOWIAKOWSKI

Urodzony 13 lipca 1902 roku w Pniowie. Żona Ewa Seweryna Sowiakowska, córka Ewa Sowiakowska, chirurg w Janowskim szpitalu.

Studia lekarskie ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1928 roku pracował w Oddziale Zakaźnym Państwowego Szpitala im. Łazarza w Krakowie. Pracował jako asystent profesora Ostrowskiego w Klinice Chirurgicznej we Lwowie. W czasie pracy w Klinice uzyskał wysokie kwalifikacje zawodowe jak również opublikował wiele prac w dziedzinie chirurgii. Dr Sowiakowski objął dyrekcję szpitala powiatowego w Janowie Lubelskim na przełomie 1933/1934 r. Oprócz pracy organizatorskiej, administracyjnej i zawodowej ogłosił wiele publikacji drukowanych w ówczesnych tygodnikach i miesięcznikach lekarskich. Odbitki swoich prac z okresu przedwojennego jak i powojennego przekazał tutejszemu szpitalowi. To właśnie on przyczynił się do odbudowania szpitala w Janowie Lubelskim. Rozwinął i unowocześnił szpital. Została zorganizowana sala operacyjna. Zaczęto prowadzić operacje. W 1935 r. został wybudowany nowoczesny jak na ówczesne czasy pawilon szpitalny, w którym znajdowała się sala operacyjna z zapleczem, sale zabiegowe, porodówka i sale łóżkowe mieszczące około 40 łóżek. Stworzono oddział chirurgiczny i ginekologiczno - położniczy, prowadzony przez dyrektora szpitala i ordynatora oddziału J. Sowiakowskiego. Wtedy już szpital posiadał osobny oddział zakaźny i oddział chorób wewnętrznych. Jednocześnie za dr Sowiakowskim przybyło kilku lekarzy, którzy rozpoczynali swą pracę na dość trudnym terenie. W 1935 roku jako pierwszy przeprowadził w janowskim szpitalu operacje rzadkiego jak na owe czasy zabiegu otwarcia worka osierdziowego i usunięcia pocisku z mięśnia sercowego z pomyślnym wynikiem.
Doktor Sowiakowski był także działaczem PCK. Opuścili Janów po II wojnie Światowej. W 1956 roku przeżył zawał serca. W 1972 roku została nadana mu godność Honorowego Obywatela miasta Janowa Lubelskiego. Zmarł 19 sierpnia 1985 roku.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

Józef Trześniak, Ludzie lata pionierskich w: „Nasze sprawy”, nr 9 (349), maj 1978, str. 3.

Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim: relacja pani Ewy Sowiakowskiej-Grabowskiej (córka dr Sowiakowskiego).

Dodano: 20 sierpnia 2010 r.


KSIĄDZ KANONIK FRANCISZEK TROCHONOWICZ

 

Ksiądz kanonik Franciszek Trochonowicz, proboszcz parafii janowskiej urodził się 23 listopada 1906 r. we wsi Ostrówki, w dekanacie ratoszyńskim na Podlasiu. Uczęszczał do szkoły średniej w Białej Podlaskiej, gdzie w 1937 r. uzyskał maturę. W tym samym roku wstąpił do Seminarium Duchowego w Lublinie. Zarówno gimnazjum jak i seminarium ukończył z wyróżnieniem.

Po otrzymaniu święceń kapłańskich został wysłany na studia do Lowanium w Belgii, gdzie ukończył Wydział społeczno - gospodarczy magna cum laude - ze stopniem magistra. Będąc w Belgii przez pewien czas pracował w okręgu Charleleroi jako duszpasterz. Swoimi kazaniami i całą działalnością przywiązał górników do Kościoła i Ojczyzny.
To właśnie on stworzył bazę materialną dla polskiego duszpasterstwa, przekonując zarząd kopalń węglowych w Belgii, że w jego interesie leży troska o stan moralny polskich górników. Wymagało to wyasygnowania odpowiednich funduszy na cele duszpastersko- społeczno-charytatywne. Praktyka ta stała się tradycją. Wkrótce ks. Trochonowicz został odwołany do swej diecezji i nie mógł kontynuować swego dzieła.

Po przyjeździe do Polski otrzymał stanowisko wikariusza w Zamościu z misją organizowania duszpasterstwa młodzieży na Zamojszczyźnie. Z pomocą przyszli mu miejscowi księża oraz późniejszy męczennik z Dachau P. Starowiejski z Łaszczowa. Działalność ta wywołała duży entuzjazm religijny i patriotyczny wśród młodzieży.

W czasie okupacji ks. Trochonowicz był tłumaczem pośrednikiem i obrońcą przed okupantem. Włączył się też w obronę kultury polskiej. Przebywał w dwóch obozach koncentracyjnych. Przez pół roku w Oranieburgu oraz cztery i pół roku w Dachau. Z obozu do Polski powrócił w 1945 r.

Z chwilą powołania „Caritasu” została powierzona mu funkcja dyrektora tej organizacji w diecezji lubelskiej. Działalność charytatywna prowadzona przez księdza była różnorodna, pomagał młodzieży w dostaniu się do szkół, organizował kolonie dla dzieci oraz darmowe posiłki w przedszkolach. Zakładał żłobki i przedszkola nie tylko na terenie Lublina. Gdy w 1950 r. „Caritas” stał się własnością PRL, ksiądz Trochonowicz odszedł. Niedługo po tym dostał propozycje pracy na KUL-u jako dyrektor gospodarczy uczelni. Odmówił jednak, gdyż otrzymał wówczas nominację na proboszcza i dziekana w Kraśniku. Jednak po pięciu latach pracy w Kraśniku pod naciskiem władz PRL-u na Kurie, został przeniesiony do Janowa Lubelskiego. Parafie janowską objął 27 stycznia 1955 r. i pełnił obowiązki proboszcza, zaś w 1956 r. został nominowany dziekanem dekanatu janowskiego.

W ciągu kilkunastu lat jego działalności w Janowie odremontował gruntownie zakrystie, drewniane podłogi w zakrystii i w obchodach wymienił na lastryko, wyremontował krużganki, odnowił dach nad nawą główną i wieżę, wybudował na dziedzińcu kościelnym nową dzwonnicę, uporządkował archiwum parafialne dotyczące kościoła i klasztoru. Wszystkie sale katechetyczne na terenie plebanii oraz w wioskach wyposażone zostały w urządzenia potrzebna do katechizacji. Cmentarz grzebalny został w całości otoczony nowym murowanym parkanem. Przez cały czas, przy wszystkich prowadzonych pracach posługiwał się metoda szarwarkową. Po śmierci pozostawił opracowane plany ogrzewania plebanii i kościoła, które miały być realizowane w bieżącym roku.

Ksiądz Trochonowicz odznaczał się rozległa wiedzą historyczną. Pisał niedokończoną monografię parafii Biała-Janów.
Zmarł na zawał mięśnia sercowego 19 marca 1969 r. o godz. 7.00 w szpitalu w Lublinie. Pogrzeb prowadził biskup lubelski ksiądz profesor dr hab. Piotr Kałwa. Wzięła w nim udział niezliczona rzesza ludzi, w tym 170 księży. Ksiądz Trochonowicz pochowany został na cmentarzu parafialnym w Janowie Lubelskim.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.

Dodano: 9 listopada 2010 r.


KS. INF. EDMUND MARKIEWICZ

Podczas sesji Rady Miejskiej w dniu 18 marca 2008 r. radni jednomyślnie podjęli uchwałę o nadaniu księdzu infułatowi Edmundowi Markiewiczowi tytułu: „Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski”. Z wnioskiem dla zasłużonego wystąpił Burmistrz Janowa Lubelskiego i Przewodniczący Rady Miejskiej. W uzasadnieniu wniosku napisano:

ks. infułat Edmund Markiewicz„Ks. Infułat Edmund Markiewicz od marca 1986 roku jest proboszczem w parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Janowie Lubelskim oraz Kustoszem Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej.

Pełniąc funkcję proboszcza, był inicjatorem wielu prac zmierzających do uświetnienia wyglądu świątyni i jej otoczenia. Wnętrze kościoła zostało gruntownie odrestaurowane łącznie ze wszystkimi ołtarzami, wybudowano nowy budynek parafialny z plebanią i salami dla stowarzyszeń katolickich działających przy parafii, których obecnie jest ponad 20. Wspólnoty skupiają m.in. młodzież, niepełnosprawnych, rodziny katolickie oraz osoby starsze. Powstał przepiękny Plac Różańcowy. Przedsięwzięcie nie było łatwe, był to bowiem teren podmokły, który wymagał osuszania. Nawieziono wówczas na to miejsce 1400 wywrotek ziemi. Dzięki temu powstał wspaniały teren, na którym następnie zostały posadzone ozdobne krzewy, tworzące różaniec. Wokół placu ustawiono rzeźby przedstawiające poszczególne tajemnice różańcowe oraz pomnik Jana Pawła II.

W pierwsze soboty miesiąca wierni gromadzą się tam na tzw. Wieczerniku.

Dzięki zaangażowanej postawie Księdza Infułata Sanktuarium Maryjne wraz z miejscem objawień Maryjnych stało się miejscem kultu religijnego, do którego przybywają liczne pielgrzymki z kraju i z zagranicy. Do promocji Sanktuarium i naszego miasta przyczyniają się liczne wydawnictwa (albumy, opracowania, pismo parafialne „Róża w rodzinie”), powstałe dzięki aktywności Księdza Infułata.

Ks. Infułat organizuje wiele pielgrzymek do innych Sanktuariów Maryjnych: do Częstochowy, Lichenia, Niepokalanowa, Zamościa itp. Kilkakrotnie pielgrzymowano także do Rzymu. Uczestnictwo Ks. Infułata w pielgrzymkach umacniało więzi z parafianami.

Z serdecznym oddaniem popiera piesze pielgrzymki Ziemi Janowskiej do Częstochowy. Zwykle przewodniczy mszy św. w Sanktuarium na rozpoczęcie pielgrzymki, potem wspólnie z pątnikami wędruje kilka kilometrów, po czym żegna ich i błogosławi na trud pielgrzymowania.

W czasie posługi Ks. Infułata powstały nowe parafie erygowane z parafii janowskiej: parafia p.w. św. Jadwigi Królowej (na terenie Janowa), parafia w Andrzejowie, parafia w Krzemieniu, parafia w Wólce Ratajskiej, Wybudowana została też kaplica w Łążku Ordynackim.

Ks. Infułat jest od ponad 20 lat znakomitym gospodarzem parafii, duchowym przewodnikiem dla jej mieszkańców i wzorem do naśladowania.

Praca duszpasterska Ks. Infułata została doceniona również przez hierarchów Kościoła. W 1981r. został mianowany kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiaty w Zamościu, w 1983r. kanonikiem gremialnym tej Kapituły. Rok 1989r. to nominacja na kapelana honorowego Jego Świątobliwości, a 1992r. na kanonika gremialnego Kapituły Kolegiackiej w Opatowie. W 1995r. został mianowany prałatem Jego Świątobliwości, zaś 29 czerwca 2000 r. otrzymał godność protonotariusza apostolskiego - infułata.”

Oficjalne wręczenie tytułu przez burmistrza nastąpiło 20 kwietnia podczas uroczystej Mszy św. o godzinie 12:00, w 50 rocznicę święceń kapłańskich ks. inf. Edmunda Markiewicza.

Dodano: 12 marca 2010 r. r.


KS. KAN. JAN SOBCZAK

Podczas Sesji Rady Miejskiej w dniu 31 października 2008 r. radni jednomyślnie podjęli uchwałę o nadaniu ks. kan. Janowi Sobczakowi, proboszczowi parafii p.w. św. Królowej Jadwigi tytułu ,,Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski”. Z wnioskiem o nadanie tytułu wystąpili Radni Miejscy. 

Ks. Kanonik Jan Sobczak urodził się 8 sierpnia 1938 roku w Kocudzy, w parafii p.w. św. Jana Nepomucena we Frampolu, w której został ochrzczony.

Po ukończeniu podstawowego, a następnie średniego stopnia edukacji wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie. Święcenia kapłańskie otrzymał w dniu 16 maja 1963 roku. Pracował w lubelskich i podlubelskich parafiach, a następnie wyjechał do Afryki, gdzie pracował jako misjonarz w Zambii i RPA. W 1996 roku powrócił z misji do macierzystej diecezji lubelskiej.

W połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku zaistniała w Janowie potrzeba utworzenia drugiej parafii. Ks. Kan. Jan Sobczak został oddelegowany do naszej sandomierskiej diecezji i powołany na budowniczego i proboszcza nowej parafii.

Z wielkim zaangażowaniem i pasją podjął się tego zadania. Nowa parafia tworzyła się spontanicznie, a nowa wspólnota parafialna integrowała się na placu budowy przy wznoszeniu świątyni.

Ks. Jan wraz z wiernymi od razu przystąpił do wznoszenia kolejnych obiektów sakralnych. Oto niektóre daty z przebiegu budowy:

Kwiecień 1996r. – wznoszenie (demontaż i montaż) kościoła św. Barbary podarowanego parafii przez parafię św. Barbary w Tarnobrzegu,

1 maja 1996r. – procesjonalne przejście od macierzystej parafii św. Jana Chrzciciela i pierwsza Msza Święta w kościele św. Barbary,

28 maja 1996r. – poświęcenie kościoła św. Barbary przez ks. Bpa Wacława Świerzawskiego i ustalenie granic nowej parafii,

6 grudnia 1997r. – poświęcenie dzwonnicy i figury św. Jadwigi Królowej oraz wmurowanie kamienia węgielnego pod nowy kościół,

20 czerwca 1999r. – konsekracja nowego kościoła p.w. św. Jadwigi Królowej,

8 czerwca 2000r. – poświęcenie wikariatu w domu parafialnym,

19 marca 2002 r. – poświęcenie figury św. Józefa przy domu parafialnym.

Imponujące, a nawet rekordowe tempo budowy było wynikiem osobistego zaangażowania ks. Proboszcza Jana i przykładnej współpracy z wiernymi. Dzięki ich uaktywnieniu, ich czynnej pomocy i wsparciu finansowemu szybko wzbogacało się wyposażenie świątyni. Już na samym początku ks. Jan zamówił do jej wnętrza rzeźby: Jezusa Ukrzyżowanego, św. Jadwigi Królowej i św. Barbary oraz płaskorzeźby: stacje Drogi Krzyżowej i tryptyk o zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. Splendoru dodają świątyni przepiękne organy, które zostały poświęcone w dniu 1 czerwca 2003r. Pierwszy koncert wykonał mistrz muzyki organowej, Michał Dąbrowski – organista z bazyliki św. Krzyża w Warszawie. Potem ks. Kanonik organizował koncerty innych organmistrzów, które przyciągały wielbicieli muzyki organowej.

Dzięki darczyńcom, których pozyskiwał ks. Jan, parafia otrzymała cztery dzwony (jeden z nich sponsorował ks. proboszcz osobiście), obraz Jezusa Miłosiernego i Matki Bożej Janowskiej, figurkę Matki Bożej Fatimskiej, chrzcielnicę, ambonkę, statuę Ojca Świętego Jana Pawła II na froncie kościoła, obraz św. Ojca Pio i św. Michała Archanioła oraz inne dary.

Działalność nowej parafii ożywiła życie religijne naszego miasta. Widoczna jest współpraca obu parafii, np. w organizowaniu uroczystości Bożego Ciała, Dni Kultury Chrześcijańskiej, Pieszej Pielgrzymki Ziemi Janowskiej na Jasną Górę.

Dodano: 12 marca 2010 r. r.


JÓZEF ŁUKASIEWICZ

Tytuł „Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski” otrzymał podczas tej samej Sesji również Pan Józef Łukasiewicz. Z wnioskiem o nadanie tytułu wystąpił Burmistrz Janowa Lubelskiego Krzysztof Kołtyś, Zastępca Burmistrza Czesław Krzysztoń oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Marek Tomczyk.

Pan Józef Łukasiewicz, słynący ze swojej nieugiętej postawy patriotycznej, to przede wszystkim propagator i krzewiciel postaw patriotycznych wśród janowskiej młodzieży, z którą spotyka się od początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. W 1980 roku Jego dom i Jego osoba stanowiły wsparcie moralne i merytoryczne dla założycieli „Solidarności” na naszym terenie. W okresie stanu wojennego przyczynił się do rozpowszechnienia pism i literatury drugiego obiegu, sam również pisał artykuły o treści patriotycznej i antykomunistycznej.

Jest wielkim społecznikiem zaangażowanym w życie miasta Janowa Lubelskiego. W końcu latach osiemdziesiątych był organizatorem Komitetów Obywatelskich w naszym regionie, współtwórcą stowarzyszenia „Przymierze” w 2002 r., twórcą Społecznego Komitetu Pomocy Parafii Rzymsko-Katolickiej w Równem na Wołyniu. Efektem tej działalności było wsparcie udzielone przy odbudowie kościołów na Ukrainie w dekanacie równieńskim.

W roku 1986 Pan Józef Łukasiewicz wraz z ks. Stanisławem Budzyńskim przyczynił się do renowacji kapliczki św. Antoniego na Kruczku, wybudowania w tym miejscu Drogi Krzyżowej obrazującej martyrologię narodu polskiego i postawienia pomnika Żołnierzom AK z oddziału „Ojca Jana” walczącym w Lasach Janowskich w czasie II wojny światowej.

Pan Józef Łukasiewicz jest wielkim promotorem miasta Janowa Lubelskiego i naszego powiatu. Dzięki jego zaangażowaniu powstało wiele wydawnictw i publikacji, między innymi:

1. „Nieobojętni” - miesięcznik Komitetu Obywatelskiego wydawany w latach 1989 –1994 r.

2. „Róża w Rodzinie" - pierwszy numer tego dwumiesięcznika ukazał się 8 września 1992 r. Pismo zawiera kalendarium i kronikę wydarzeń parafialnych, okolicznościowe artykuły nawiązujące do aktualnie przeżywanych świąt liturgicznych, jest też miejsce dla kącika poetyckiego. Drukowane są w nim odcinki pamiętników pisanych w latach okupacji czy na zesłaniu. 

3. „Wołyń bliżej" - kwartalnik Społecznego Komitetu Pomocy Parafii Rzymsko-Katolickiej w Równem na Wołyniu. Kwartalnik wychodzi regularnie od początku 1994 r. do 2008 r. do 59 wydania.

4. „Janowski Kurier Związkowy", miesięcznik związków zawodowych „Solidarność” wydawany w latach 1995 - 2001,

5. „Janów Lubelski 1640-2000” - książka opisująca historię miasta od momentu powstania do roku 2000 r.

6. „Gazeta Milenijna” to pismo parafii Momoty ukazujące się od 2000 r. co dwa-trzy miesiące. Gazeta jest redagowana przez obecnego proboszcza, ks. Dariusza Sochę, a jej składem komputerowym zajmuje się p. Józef Łukasiewicz.

7. Albumy: „Kalwarie Ziemi Lubelskiej” i ”Drogowskazy wiary. Kapliczki i krzyże Ziemi Janowskiej” wydane w Sandomierzu 2002 r. i 2003 r., których był współautorem,

8. „Janowskie Korzenie”- 11 listopada 2003 r. ukazał się pierwszy numer kwartalnika wydawanego przez Stowarzyszenie PRZYMIERZE. Pismo ma charakter almanachu, w którym zamieszczane są przede wszystkim artykuły o historii, kulturze i tradycji Ziemi Janowskiej. W większości mają one charakter źródłowy. Są ilustrowane archiwalnymi zdjęciami.

9. „Śladami Jezusa. 25 lat Janowskiej Pieszej Pielgrzymki na Jasną Górę” wydane w 2007 r. w Janowie Lubelskim.

Pan Józef Łukasiewicz był autorem wielu artykułów w czasopismach lokalnych i regionalnych. Jego mieszkanie to miejsce, w którym powstało wiele cennych inicjatyw społecznych, np.: redakcja kwartalnika „Wołyń Bliżej” czy Fundacji Bractwa „Deus vult”.

W roku 2008 w Lublinie podczas uroczystości poprzedzającej oficjalne otwarcie III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej za swą pracę publicystyczną otrzymał wyróżnienie Memoria Iustorum za budowanie dialogu polsko-ukraińskiego. Wyróżnienie Memoria Iustorum - Pamięć Sprawiedliwych ustanowił w 2006 roku abp Józef Życiński. Są nim honorowani Polacy i Ukraińcy, którzy potrafią wykazać się chrześcijańską postawą wobec tragicznych wydarzeń historii Polski i Ukrainy oraz pracują na rzecz budowy dobrych relacji między oboma narodami.

 


 

ADYSŁAW ANASIEWICZ

 

Na wniosek grupy radnych Rada Miejska w dniu 13 lipca 2010 r. na XLVII sesji Rady Miejskiej nadała tytuł Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski Władysławowi Anasiewiczowi.

Pan Władysław Leszek Anasiewicz ur. 20 maja 1928 r. w Zembrzycach.. W latach 1934 – 1940 uczył się w szkole podstawowej w Głusku k/Lublina. W czasie okupacji ukończył 4 klasy gimnazjum, uczęszczając na tajne komplety. Po wyzwoleniu Lublina w 1944 r. rozpoczął naukę w LO im. Stanisława Staszica w Lublinie. Maturę uzyskał w 1946 r. W tym czasie, zainspirowany pracą wuja chirurga – dawnego Legionisty walczącego u boku Józefa Piłsudskiego i ordynatora oddziału chirurgicznego szpitala Szarytek w Lublinie, postanowił zostać lekarzem. Jesienią 1946 r. rozpoczął studia na wydziale lekarskim UMCS w Lublinie. Dyplom lekarza medycyny uzyskał w kwietniu 1952 r. Po uzyskaniu absolutorium od września 1951 r. rozpoczął pracę, jako asystent w II Klinice Chirurgii AM w Lublinie, gdzie pracował do 1960 r. Okres ten to czas intensywnej nauki i szkolenia zawodowego pod okiem wybitnych chirurgów (prof. Skubiszewskiego i prof. Zakrysia), w czasie którego uzyskał I stopień specjalizacji z chirurgii ogólnej oraz stanowisko starszego asystenta. Był to czas wytężonej pracy w Klinice oraz w terenie, gdzie wielokrotnie był delegowany do pracy w Białej Podlaskiej, Janowie Lubelskim, Radzyniu Podlaskim, Poniatowej. Okres ten to również czas tworzenia rodziny i domu. W 1957 r. zawarł związek małżeński z Krystyną Kuczyńską – pielęgniarką instrumentariuszką tej samej II Kliniki Chirurgicznej. 

Od kwietnia 1961 pan Anasiewicz na stałe związany jest z Janowem Lubelskim. Od samego początku objął stanowisko dyrektora szpitala powiatowego w Janowie i jednocześnie dyrektora oddziału chirurgii. Korzystając z doświadczeń wyniesionych z pracy w klinice, zajął się organizacją i poprawą warunków pracy, szkoleniem kadry medycznej i pozyskaniem nowych pracowników. W tym czasie uzyskał dwie specjalizacje II stopnia: z chirurgii ogólnej i z zakresu organizacji ochrony zdrowia, odbył liczne kursy doskonalące, oraz miesięczny kurs z organizacji ochrony zdrowia w Leeds w Anglii (będąc stypendystą WHO). Mając na uwadze rosnące potrzeby mieszkańców rozwijającego się miasta i powiatu w 1974 roku pan Anasiewicz zainicjował budowę nowego szpitala w Janowie Lubelskim. W tym bezprecedensowym przedsięwzięciu uzyskał wsparcie i aprobatę kierownictwa Wydziału Zdrowia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie oraz Departamentu Inwestycji w Ministerstwie Zdrowia. Rok 1981 był rokiem zakończenia budowy szpitala i wtedy rozpoczął się II etap, tj. wyposażenie poszczególnych oddziałów, zaczynając od bloku operacyjnego, a na profesjonalnym zapleczu technicznym kończąc. W czasie budowy nowego szpitala Pan Władysław Anasiewicz uczestniczył we wszystkich naradach technicznych oraz codziennie przebywał na placu budowy. Budowa szpitala była jego wielką pasją i wyzwaniem. Doskonale łączył pracę lekarza z obowiązkami związanymi z budową i wyposażeniem nowej placówki.

W tym okresie czynnie uczestniczył także w rozbudowie, modernizacji i budowie 14 ośrodków zdrowia, osiedla mieszkaniowego przy szpitalu oraz stacji pogotowia ratunkowego. Do roku 1994 tj. do czasu przejścia na emeryturę pełnił funkcję ordynatora oddziału chirurgii. Pozostał czynnym zawodowo lekarzem pracując w poradni chirurgicznej. Przez cały okres pracy zawodowej związany był z Domem Pomocy Społecznej w Janowie Lubelskim. Od 1999r. pracuje, jako chirurg w poradni chirurgicznej NZOZ ”ZDROWIE”. W czasie pełnienia obowiązków ordynatora tj. od 1960 do1994 roku wykształcił 22 lekarzy specjalistów chirurgów, wiele czasu poświęcał również na prace społeczne, jako radny powiatowy i działacz PCK. Za całokształt pracy zawodowej i społecznej otrzymał liczne odznaczenia państwowe.

Dodano: 26 listopada 2010 r.

 


 

KRZYSZTOF ADAM KOŁTYŚ

 

Na wniosek grupy radnych Rada Miejska w dniu 13 lipca 2010 r. na XLVII sesji Rady Miejskiej nadała tytuł Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski Krzysztofowi Kołtysiowi.

Pan Krzysztof Kołtyś od 1998 roku piastuje urząd Burmistrza Janowa Lubelskiego, sprawując swoją funkcję już trzecią kadencję. Cieszy się wielkim poparciem, życzliwością i zaufaniem mieszkańców Gminy Janów Lubelski. Jest człowiekiem dobrze przygotowanym do pełnienia tej funkcji, posiada odpowiednie wykształcenie, jak również cechy osobowościowe, pretendujące go do przewodzenia społeczności. Wykonuje swoje obowiązki w sposób uczciwy i odpowiedzialny, konsekwentnie dążąc do osiągnięcia zamierzonych celów.

Janów Lubelski za kadencji Burmistrza Krzysztofa Kołtysia przeszedł radykalne przeobrażenie. Był i jest jednym wielkim placem budowy i terenem rozwoju gospodarczego. Jednym z głównych priorytetów Burmistrza Janowa Lubelskiego jest pozyskiwanie środków unijnych na realizację projektów finansowanych z Unii Europejskiej i na tej płaszczyźnie odnosi liczne sukcesy. W ostatnich latach wybudowano nowoczesną krytą pływalnię „OTYLIA”, Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych, zrewitalizowano centrum Janowa Lubelskiego, w tym rynek, infrastrukturę informatyczną na terenie miasta z bezpłatnym dostępem do Internetu. Dzięki staraniom Pana Krzysztofa Kołtysia doprowadzono do realizacji szereg inicjatyw, m. in. modernizację Janowskiego Ośrodka Kultury, modernizację remizy w Momotach Dolnych, realizację Centrum Kulturalno – Rekreacyjnego na bazie remiz w Białej i Zofiance Górnej. Dzięki skuteczności w pozyskiwaniu funduszy unijnych wielokrotnie zdobywał czołowe miejsca w rankingach krajowych. Za te osiągnięcia zdobył 2 miejsce w konkursie krajowym Europejczyk Roku 2009, a gmina Janów Lubelski uzyskała Certyfikat Mistrzowska Gmina 2009/2010, przyznawany dla gmin działających najsprawniej i najskuteczniej zaspokajających potrzeby swoich mieszkańców.

Burmistrz Janowa Lubelskiego, mając na uwadze rozwój gminy i poprawę warunków życia jej mieszkańców, dba o to, aby stworzyć jak najlepsze warunki dla przyciągnięcia potencjalnych inwestorów. W Janowie Lubelskim w 2008r. utworzona została Podstrefa Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej EURO-PARK WISŁOSAN (TSSE), obecnie trwają prace przy uzbrojeniu tychże terenów inwestycyjnych.

Pan Krzysztof Kołtyś podczas swojej kadencji doprowadził także do ożywienia działalności kulturalnej i generowania ruchu turystycznego w Janowie, wspierając i włączając się w takie imprezy jak: „Gryczaki”, „Leśny Skarbiec”, Zawody Konne, Festiwal Filmowy „FART” czy wreszcie Jarmark Garncarski w Łążku Ordynackim.

Na uwagę zasługuje także działalność Pana Kołtysia w Ochotniczej Straży Pożarnej, do której wstąpił w 2004 roku. Wtedy też został wybrany na Prezesa Zarządu Miejsko – Gminnego ZOSP RP w Janowie Lubelskim, którą to funkcję pełni do dziś. Będąc Prezesem przyczynił się bardzo do zaktywizowania ruchu strażackiego w gminie. Za jego kadencji zakupiono między innymi 4 samochody pożarnicze, szereg sprzętu pożarniczego i umundurowanie dla wszystkich strażaków.

Pan Krzysztof Kołtyś jest człowiekiem uczciwym i odpowiedzialnym, zaś swoją owocną pracą i zaangażowaniem zdobył wielkie zaufanie społeczeństwa gminy, o czym świadczy wybranie go po raz trzeci na urząd burmistrza.

Dodano: 26 listopada 2010 r.

 


 

BOGUMIŁA SZEWC

 

Na wniosek Burmistrza Janowa Lubelskiego Rada Miejska w dniu 13 lipca 2010 r. na XLVII sesji Rady Miejskiej nadała tytuł Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski Bogumile Szewc.

Pani Bogumiła Szewc urodziła się 8 stycznia 1948 r. Po ukończeniu podstawowego, a następnie średniego stopnia edukacji, podjęła pracę w Powiatowej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu w Janowie Lubelskim, gdzie pracowała do 1975 roku. Kolejne miejsca pracy to Bank Rolny w Janowie Lubelskim, Państwowy Ośrodek Maszyn i Kuratorium Oświaty i Wychowania w Janowie Lubelskim. Pracując w Państwowym Ośrodku Maszyn podjęła studia zaoczne na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej, na wydziale ekonomii, które ukończyła w 1979 r., uzyskując tytuł magistra.

10 sierpnia 1991 r. pani Bogumiła Szewc została powołana na stanowisko Skarbnika Gminy Janów Lubelski. W zakresie realizowanych zadań pani Bogumiła wyraźnie wyróżnia się spośród kadry pracowniczej. Posiada umiejętność planowania i organizacji pracy, oraz racjonalnego wykorzystania czasu pracy. Osiąga bardzo wysokie wyniki, będące efektem wysokich kwalifikacji zawodowych, systematycznego dokształcania i ustawicznego rozwoju. Pani Bogumiła Szewc, jako osoba odpowiadająca za płynność finansową gminy Janów Lubelski, bierze udział w podejmowaniu ważnych decyzji dotyczących inwestycji gminnych. Podczas pełnienia przez nią funkcji skarbnika, Janów Lubelski przeszedł radykalne zmiany, a ostatnie lata pokazują, jak odważne wyzwania inwestycyjne i finansowe zostały zrealizowane. Pani Skarbnik aktywnie uczestniczyła w procesach pozyskiwania środków zewnętrznych na realizację projektów zarówno dużych inwestycyjnych jak też projektów tzw. miękkich, promocyjnych. Prowadzi również rozliczenia finansowe wszystkich działań, dla których zostały pozyskane dotacje z Funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych. Warto zaznaczyć, że pomimo realizacji wielu zadań inwestycyjnych, gmina zawsze utrzymywała płynność finansową, a w ciągu 20 lat funkcjonowania samorządu wykonano inwestycje o wartości ponad 88 milionów złotych, w tym gmina pozyskała ponad 68 milionów dotacji.

Pani Szewc jest osobą niezwykle zaangażowaną w sprawy naszej gminy, nie tylko poprzez pracę w Urzędzie Miejskim, ale także poprzez członkowstwo w Stowarzyszeniu Kobiet Powiatu Janowskiego, gdzie pełni funkcję księgowej. Wraz z członkiniami Stowarzyszenia wielokrotnie reprezentowała Janów Lubelski na targach, festiwalach i festynach odbywających się na terenie całego Województwa Lubelskiego.

Analiza przebiegu pracy zawodowej Pani Bogumiły Szewc, postawa etyczna oraz zaangażowanie w życie społeczne, podejmowane działania na rzecz samorządu i społeczności lokalnej, zasługują na szczególne wyróżnienie.

Dodano: 26 listopada 2010 r.

 


 

AUGUSTYN ZEZULIŃSKI

 

Na wniosek grupy radnych Rada Miejska w dniu 13 lipca 2010 r. na XLVII sesji Rady Miejskiej nadała tytuł Zasłużony dla Gminy Janów Lubelski Augustynowi Zezulińskiemu.

Pan Augustyn Zezuliński urodził się w 1936 r. w Janowie Lubelskim. Ukończył w tym mieście szkołę podstawową a następnie podjął naukę w Technikum Rolniczym w Gumniskach koło Tarnowa. Maturę uzyskał w roku 1957. W latach 1957-1959 odbył służbę wojskową.

Pracę zawodową w ogrodnictwie rozpoczął od grudnia 1959 roku. Ogrodnictwo jako rodzinną profesję kontynuuje on w drugim pokoleniu, swoją życiową pasję realizował najpierw w wydziale rolnictwa Rady Narodowej Miasta i Gminy w Janowie Lubelskim, od 1962 roku na stanowisku Kierownika Zieleni Miejskiej w Janowie Lubelskim. W roku 1966 został przeniesiony do nowopowstałego Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej stworzył i zorganizował bardzo sprawnie działający wydział zieleni miejskiej, produkujący z dużym rozmachem kwiaty rabatowe dla miasta. Następnie od sierpnia 1979 roku pełnił funkcję konserwatora zieleni miejskiej, dbając o Zieleń miasta Janów Lubelski. Pod jego ogrodniczym okiem miasto mogło szczycić się pięknie utrzymaną zielenią, dzięki jego nieprzeciętnej pracowitości, energii i inwencji ulice i skwery były pełne pięknej roślinności, komponowanych klombów, do historii miasta przeszły figury kwietnikowe słonia, rakiety, misia, kalendarz z kwiatów ze zmienianą codziennie datą. W tych trudnych czasach, Janów Lubelski słynął z czystości i pięknej zieleni i zdobywał zasłużenie ówczesne laury „Mistrza gospodarności".

Od czerwca 1971 roku prowadził własne gospodarstwo ogrodnicze.

Przez wszystkie lata aktywności zawodowej towarzyszyła jego działaniom społecznikowska pasja. Od roku 1974 do 1990 nieprzerwanie pełnił funkcję radnego Rady Narodowej Miasta i Gminy w Janowie Lubelskim, podejmując wiele przedsięwzięć, np. zagospodarowania otoczenia cmentarza, Stoków. W dużej mierze dzięki jego staraniom na podmokłych nieużytkach został założony Park Misztalec z oczkiem wodnym, który dzisiaj zachwyca malowniczością krajobrazu, ciekawymi gatunkami drzew i krzewów i jest lubianym miejscem rekreacji. Od 1986 roku jest radnym Rady Parafialnej w parafii Św. Jana Chrzciciela, swoim doświadczeniem i umiejętnościami wspierał wiele inicjatyw Księdza Infułata Edmunda Markiewicza. Był głównym realizatorem i projektantem nowego założenia ogrodowego na Placu Różańcowym przy sanktuarium Matki Bożej Łaskawej.

Przez całe lata stara się by ogrody przy sanktuarium były ukwiecone, dlatego corocznie ofiarowuje i wysadza tam kwiaty, które zdobią i podnoszą walory duchowego centrum Ziemi Janowskiej.

Red.

Dodano: 26 listopada 2010 r.


Uwaga: Strona będzie uzupełniana.

 

 

INDEX NAZWISK:

©COPYRIGHT 2010 - URZĄD MIEJSKI W JANOWIE LUBELSKIM

Strona została zoptymalizowana w przeglądarkach: Internet Explorer, Mozilla Firefox, Opera oraz Google Chrome, wymagana rozdzielczość obrazu min. 1024 x 768

Redaktor odpowiedzialny: Jan Machulak

Wszelkie uwagi dotyczące formy i treści oficjalnej strony Janowa Lubelskiego można zgłaszać TUTAJ.